İtirazın İptali Davası Nedir? Süresi, Şartları ve İcra İnkar Tazminatı

İtirazın İptali Davası Nedir?

İtirazın iptali davası, alacaklının başlattığı icra takibine itiraz eden borçlunun yaptığı itirazın iptali için genel mahkemelerde açtığı bir davadır. Alacaklı, borcun varlığını ve miktarını ispatlarsa mahkeme icra dosyasındaki itirazın iptaline karar verir; alacaklı bu karar üzerine icra dosyasından işlemlere (borçlunun mal varlığının haczedilmesi, satılarak alacağın tahsil edilmesi gibi) devam edebilir. Alacaklı borcun varlığını ispatlayamazsa veya borçlu borcu ödediğini ispatlarsa dava reddedilir; ret kararının kesinleşmesiyle takip konusu alacağın mevcut olmadığı kesin hüküm hâline gelir ve alacaklı aynı alacaktan dolayı borçluya karşı yeniden alacak davası açamaz.

Davanın icra takibiyle sıkı bir bağı vardır: itirazın iptali davasında icra takibine konu alacak miktarını aşan bir miktar talep edilemez (takibe bağlılık ilkesi). Bu yazı hem alacaklıları hem de itirazla karşı karşıya kalan borçluları ilgilendirir; aşağıdaki bölümlerde süreci her iki taraf açısından da ele alıyoruz.

İtirazın İptali ile İtirazın Kaldırılması Arasındaki Fark

İtirazın iptali davası, alacaklı tarafından genel mahkemelerde açılan ve borçlunun icra takibine yaptığı itirazın iptal edilerek takibe devam edilmesini sağlayan bir maddi hukuk davasıdır. Bu davada taraflar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca caiz olan her türlü delille iddia ve savunmalarını ispat edebilir.

İtirazın kaldırılması ise, takip konusu alacağın İİK m.68-68a'da sınırlı sayıda belirtilen belgelerden birine dayanması hâlinde, alacaklının itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde icra hukuk mahkemesinden talep edebileceği bir yoldur; bir dava değildir. İcra hukuk mahkemesi yalnızca bu belgeleri inceleyerek borcun ilamsız icra prosedürü içinde var olup olmadığını tespit eder. Talep reddedilirse alacaklı, genel mahkemede maddi hukuk davası açarak İİK m.68-68a'daki belgeler dışında her türlü delille alacağını ispat edebilir.

Alacaklının elinde İİK m.68-68a'daki belgelerden biri varsa, itirazın iptali davası açmak ile itirazın kaldırılması yoluna başvurmak arasında seçim hakkı vardır. Ancak itirazın iptali davası açılıp reddedilirse icra hukuk mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna başvurulamaz; çünkü itirazın iptali davası kesinleştiğinde kesin hüküm doğurur. Buna karşılık alacaklı, itirazın kaldırılması yolundan vazgeçer veya bu talebi reddedilirse, itirazın iptali davasını açması gereken bir yıllık süre içinde kalmak kaydıyla itirazın iptali davasını da açabilir.

Dava Şartları ve Arabuluculuk

İtirazın iptali davası açabilmek için, alacaklı tarafından başlatılmış bir icra takibine borçlu tarafından itiraz edilmiş olması ve bu itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde alacaklı tarafından genel mahkemede itirazın iptali davasının açılması gerekir. Alacak zamanaşımına uğramadıysa, bir yıllık süre geçtikten sonra da alacaklı genel mahkemede alacak davası açabilir.

İtirazın iptali davası sonuçta bir alacak davası olduğundan, alacağın ticari ilişkiden, tüketici işleminden, işçi-işveren ilişkisinden veya kira ilişkisinden doğması hâlinde dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekir. Bu hâllerde arabuluculuğa başvurulmadan doğrudan dava açılırsa dava usulden reddedilir. Alacağın hukuki niteliğinin doğru değerlendirilmesi için bir avukattan destek alınmasını tavsiye ederiz.

Süre: 1 Yıllık Hak Düşürücü Süre

İtirazın iptali davası, icra takibine borçlu tarafından yapılan itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır; bu süre hak düşürücü bir süredir. Süre kaçırılırsa, yani itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde dava açılmazsa, alacaklı -alacak zamanaşımına uğramadığı sürece- genel mahkemede alacak davası açabilir. Ancak itirazın iptali davasında borçlunun itirazı haksız bulunursa alacaklı lehine alacağın en az %20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilebilirken, alacak davasında icra inkar tazminatına hükmedilemez.

7201 Sayılı Tebligat Kanunu m.7/a, f.4

“Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.”

Borçlunun yaptığı itiraza ilişkin tebligat alacaklı vekiline elektronik yolla yapılmışsa, süre bu beş günlük süre + bir yıllık süre birlikte hesaplanarak işlemeye başlar.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İtirazın iptali davasında görevli mahkeme, icra takibine konu alacağın türüne göre değişir. Alacak ticari ilişkiden kaynaklanıyorsa dava ticaret mahkemesinde; işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda iş mahkemesinde; kira sözleşmesi ve Kat Mülkiyeti Kanunu'na dayalı alacaklarda sulh hukuk mahkemesinde; tüketici işlemlerinden kaynaklanan alacaklarda ise tüketici mahkemesinde açılmalıdır.

Yetkili mahkeme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu gereğince genel olarak borçlunun (davalının) yerleşim yeri mahkemesidir. Borçlu icra takibi sırasında yetki itirazında bulunmamış olsa bile, Yargıtay içtihatlarına göre itirazın iptali davasında yetkiye itiraz edebilir.

İcra İnkar Tazminatı

İcra hukukunda alacaklının takip başlatabilmesi için elinde borçlu tarafından imzalanmış bir borç ikrarı belgesi bulunması gerekmez; ilamsız icra takibi bu kolaylıkla başlatılabilir. Bu kolaylığın kötüye kullanılmasını önlemek için kanunumuzda icra inkar tazminatı adında bir müeyyide öngörülmüştür: itirazın iptali davası sonucunda borçlunun itirazının veya alacaklının başlattığı takibin haksız olduğuna karar verilirse, haksız çıkan taraf borç miktarının en az yüzde 20'si oranında tazminata mahkûm edilir.

2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu m.67/2

“Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.”

Bu oran, lehine hükmedilen tarafın daha fazla zarara uğradığını ispatlaması hâlinde artırılabilir; uygulamada mahkemeler genellikle yüzde 20 üzerinden hükmetmektedir ve oran icra takibine konu alacak miktarı üzerinden hesaplanır. Örneğin faturadan kaynaklı 100.000 TL'lik bir icra takibine borçlu, borçlu olduğunu bilmesine rağmen haksız yere itiraz ederse, alacaklının talep etmesi şartıyla mahkeme borçlu aleyhine 20.000 TL icra inkar tazminatına hükmedebilir.

İcra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

• Geçerli bir ilamsız icra takibi başlatılmış olmalıdır.
• Borçlu, süresi içinde ödeme emrine itiraz etmiş olmalıdır.
• Bir yıl içinde açılmış bir itirazın iptali davası bulunmalıdır.
• Alacaklının dava dilekçesinde veya borçlunun cevap dilekçesinde icra inkar tazminatı talep edilmiş olmalıdır.
• Alacaklının başlattığı takibin veya borçlunun yaptığı itirazın haksızlığına karar verilmiş olmalıdır.
• İcra takibine konu alacak likit olmalıdır — yani borçlu, alacağın gerçek miktarını belirleyecek tüm unsurları bilmekte veya bilebilecek durumda olmalıdır.

Dava Süreci, Masraf ve Harç

İtirazın iptali davası nispi harca tabidir; harç miktarı alacağın miktarına göre değişir. Dava değerinin (asıl alacak, faiz ve masraflar hariç) binde 68,31'i oranında nispi harç uygulanır; bunun dörtte biri dava açılırken peşin ödenir, kalanı kararın kesinleşmesinden sonra tahsil edilir. Buna sabit bir başvurma harcı da eklenir. İcra takibinde ödenen binde 5'lik peşin harç, davadaki nispi harçtan mahsup edilebilir veya iade alınabilir.

Genel mahkemelerin iş yükü nedeniyle itirazın iptali davaları ortalama 1-2 yıl sürebilir. 2026 yılı değerleri itibarıyla alacak miktarı 50.000 TL'nin üzerindeyse istinaf, 682.000 TL'nin üzerindeyse temyiz kanun yoluna başvurulabilir.

Yargılama devam ederken icra takibi durur. Dava alacaklı lehine sonuçlanırsa icra takibine yapılan itirazın iptaline karar verilir ve alacaklı, kararın kesinleşmesini beklemeden icra dosyası üzerinden borçlunun mallarını haczettirebilir; ancak kararı istinaf veya temyiz eden borçlu icranın durdurulmasını isteyebilir (İİK m.36). İcranın durdurulması kararı alınmadan borcunu ödeyen borçlu, itirazın iptali kararı sonradan bozulup dava reddedilir ve bu ret kararı kesinleşirse, icra dairesinden icranın iadesini isteyebilir (İİK m.40).

Dava borçlu lehine, yani alacaklının açtığı davanın reddiyle sonuçlanırsa, yargılama masrafları ve bilirkişi ücretleri ile -borçlu avukatla temsil edildiyse- vekâlet ücreti alacaklıya yüklenir.

Sık Yapılan Hatalar

İtirazın iptali davasında en sık karşılaşılan hatalar şunlardır: davanın, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıllık süre içinde açılmaması; alacağın türüne göre görevli mahkemenin doğru belirlenmemesi ve yanlış mahkemede dava açılması; zorunlu arabuluculuğa tabi bir uyuşmazlıkta doğrudan dava yoluna gidilmesi ve bu yüzden davanın usulden reddedilmesi. İcra inkar tazminatı gibi bir müeyyidenin bulunması, bu hataların yalnızca zaman kaybına değil doğrudan maddi kayba da yol açabileceği anlamına gelir. Sürecin bir avukat eşliğinde yürütülmesi, hem yargılamanın amacına ulaşmasını hem de icra takibinin doğru usulle sürdürülmesini sağlar.

Örnek Dava Dilekçesi (Taslak)

Aşağıda itirazın iptali davası için detaylı bir dilekçe iskeleti yer almaktadır. Bu, dosyanıza özel olarak uyarlanması gereken bir taslaktır; doğrudan mahkemeye sunulmaya hazır değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

İtirazın iptali davası kime karşı açılır?

İtirazın iptali davası, icra takibini başlatan alacaklı tarafından, takibe itiraz eden borçluya karşı açılır.

İtirazın iptali davasını avukatsız kendim açabilir miyim?

Kişinin davayı kendisi yürütmesi mümkündür; ancak usul kurallarının iyi bilinmemesi yargılamanın uzamasına ve istenen sonuca ulaşılamamasına yol açabilir. Bu nedenle avukatla takip edilmesi taraflar açısından daha güvenlidir.

Dava kaybedilirse ne olur, karşı tarafın avukatlık ücretini öder miyim?

Davayı kaybeden taraf, karşı taraf avukatla temsil ediliyorsa mahkemece hükmedilen vekâlet ücretinden sorumlu olur.

İtirazın iptali davası açmadan önce icra takibine devam edebilir miyim?

Borçlu icra takibine itiraz etmediyse, alacaklı takibin kesinleşmesiyle işlemlere devam edebilir. İtirazın iptali davası, borçlunun yaptığı itirazı iptal ettirip icra dosyası üzerinden işlemlere devam edebilmek için açılır.

Dava sonucu kesinleşmeden icra takibine devam edilebilir mi?

Dava alacaklı lehine sonuçlanırsa, alacaklı kararın kanun yollarında kesinleşmesini beklemeden icra dosyasından işlemlere devam edebilir. Ancak borçlu icranın durdurulması kararı alırsa, kanun yolları süresince alacaklı işlemlere devam edemez.

İtiraz haksız çıkarsa borçlu için başka bir yaptırım var mı?

Şartları sağlanıyorsa borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilebilir. Borçlunun itiraz etmeden önce bu riski göz önünde bulundurması önemlidir.

Sonuç

İtirazın iptali davası, borçlunun icra takibine yaptığı itirazı ortadan kaldırmak için alacaklının başvurabileceği en temel yollardan biridir; alacaklının alacağına bir an önce kavuşması veya borçlunun olmayan bir borcu ödememesi açısından kritik bir rol oynar. Sürecin bir avukat eşliğinde yürütülmesi her iki taraf için de haklarının korunması açısından önemlidir — bu konuda dilediğiniz zaman bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Ödeme emrini yeni tebliğ aldıysanız ve önce itiraz sürecini merak ediyorsanız, “İcra Takibi Geldi, Ne Yapmalıyım?” başlıklı yazımıza da göz atabilirsiniz.